Tháng 09, 2019
Thứ hai
Thứ Tư, ngày 27/11/2013 06:50 AM (GMT+7)

Cứu hệ thống sông Sài Gòn – Đồng Nai: Loay hoay tìm giải pháp

Hệ thống sông Sài Gòn – Đồng Nai đang bị ô nhiễm, đe dọa nghiêm trọng, ảnh hưởng lớn đến đời sống của người dân. Mặc dù nhiều phương án, giải pháp đã được thực hiện nhưng đều chưa mang lại kết quả khả quan nào.

Ô nhiễm do nước thải sinh hoạt

Hiện nay, hệ thống sông Sài Gòn – Đồng Nai đang tác động trực tiếp đến đời sống của khoảng 20 triệu người dân ở 11 tỉnh thành, bao gồm cả TP.HCM. Phần lớn nguồn nước cung cấp cho sinh hoạt, sản xuất của người dân trong vùng đều được lấy từ đây. Thế nhưng, môi trường nước ở hệ thống sông Sài Gòn – Đồng Nai đang bị đe dọa nghiêm trọng bởi hàng trăm tấn rác, nước thải… đổ thẳng xuống sông mỗi ngày.

Theo kết quả phân tích  năm 2011 và 2012, các mẫu nước trên hệ thống sông Sài Gòn – Đồng Nai có nhiều chất độc hại vượt quá chuẩn cho phép. Cụ thể, mẫu nước trên sông Sài Gòn đoạn từ cầu Bến Súc đến cửa rạch Tra, nồng độ Amonia vượt gấp 4,7 lần quy chuẩn cho phép (0,94 mg/lít) trong mùa khô và 9,8 lần (1,96 mg/lít) trong mùa mưa. Đoạn từ cầu Bình Phước đến cầu Phú Mỹ, hàm lượng Cadimi (Một chất cực độc, có khả năng tích lũy và gây ra một số bệnh ung thư, nhiễm độc mãn tính...) tương đối cao và vượt quy chuẩn cho phép. Đặc biệt tại cầu Phú Mỹ, hàm lượng Cadimi trong mùa mưa 2011 đo được lên đến 0,082 mg/lít, vượt quy chuẩn cho phép 8,2 lần.Tại sông Đồng Nai, mật độ Coliform ( vi khuẩn gây tiêu chảy) đạt từ 230.000 đến 240.000 MPN/100ml, vượt nhiều lần ngưỡng cho phép. Hàm lượng Sắt cũng từ 0.5 đến 7,8 mg/lít, theo kết quả quan trắc năm 2011, có 297/363 mẫu không đạt quy chuẩn.


Cứu hệ thống sông Sài Gòn – Đồng Nai: Loay hoay tìm giải pháp - 1

Hệ thống sông Sài Gòn  - Đồng Nai đang “chết” dần nếu không kịp thời có những biện pháp khắc phục (ảnh minh họa)

GS, TS Nguyễn Văn Phước, Viện Môi trường và Tài nguyên cho rằng, chất lượng nước hệ thống sông Sài Gòn  - Đồng Nai hiện nay bị suy giảm bởi nhiều nguồn thải như: Nước thải sinh hoạt, nước thải bệnh viện, nước thải công nghiệp, rò rỉ dầu từ hoạt động giao thông thủy, bãi chôn lấp rác, hoạt động nông nghiệp…. Trong đó, nước thải sinh hoạt là nguồn gây ô nhiễm đáng kể nhất (chiếm 62,2% tổng lưu lượng thải). Nghiên cứu của Viện nước và Công nghệ môi trường TP.HCM, hiện chỉ có chưa tới 20% nước thải sinh hoạt trên các đô thị thuộc lưu vực sông Sài Gòn được xử lý trước khi thải ra sông. Cùng với đó, việc xả thải của các khu, cụm công nghiệp … cũng góp phần đáng kể vào ô nhiễm môi trường nước

Bên cạnh vấn nạn ô nhiễm, nhiều người cũng cho rằng, việc xây dựng hệ thống thủy điện, hồ chứa nước dày đặc tại thượng nguồn cũng khiến cho hệ thống sông Sài Gòn – Đồng Nai chết dần chết mòn do thay đổi hệ sinh thái, cạn kiện nguồn nước vùng hạ lưu.

Tìm biện pháp khắc phục

Nhằm tìm những phương án “giải cứu” hệ thống sông Sài Gòn – Đồng Nai, ngày 26/11 vừa qua, Sở Khoa học & Công nghệ TP.HCM phối hợp cùng báo Sài Gòn Giải Phóng đã tổ chức hội thảo “Giải pháp nào nhằm cứu chất lượng nguồn nước sông Sài Gòn – Đồng Nai”.

Tại hội thảo, GS.TS Nguyễn Văn Phước cho rằng, muốn cải thiện, bảo vệ nguồn nước sông Sài Gòn, cần có sự phối hợp giữa các tỉnh thành liên quan trong việc đánh giá khả năng tự làm sạch của sông. Trên cơ sở đó, đề xuất điều chỉnh các quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội có liên quan đến việc xả thải. Hạn chế phát triển các ngành nghề, khu công nghiệp có mức phát thải ô nhiễm cao về lưu lượng và tải lượng. Thực hiện phân vùng tiếp nhận chất thải, tạo vùng đệm an toàn cho nguồn nước cấp. Song song với đó là hoàn thiện mạng lưới thu gom, đầu tư xây dựng các nhà máy xử lý nước thải, rác thải. Tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân không được trực tiếp đổ các chất thải xuống sông, suối…

Đối với nước thải công nghiệp, việc hoàn chỉnh mạng lưới thu gom và hệ thống xử lý nước thải trong các khu công nghiệp đóng vai trò cực kỳ quan trọng, đảm bảo 100% các doanh nghiệp phải đấu nối về nhà máy xử lý nước thải trung tâm của các khu công nghiệp để xử lý đạt quy chuẩn trước khi thải ra ngoài. Đối với các loại chất thải thông thường và nguy hại, cần có những biện pháp thu gom và xử lý thích hợp.

Hiện nay, khu vực thượng lưu sông Sài Gòn – Đồng Nai đang có hàng chục hồ chứa nước quan trọng  đang vận hành như hồ Dầu Tiếng, hồ Thác Mơ, hồ Đa Nhim… với ước tính dung tích hữu ích khoảng 7,8 tỷ m3, lượng nước hiện sử dụng là 6,2 tỷ m3 cho cả lưu vực. Lượng nước này chủ yếu sử dụng vào mùa khô. Trong tương lai, khi các hồ đã được xây dựng và đi vào vận hành hết sẽ bổ sung thêm khoảng 1,5 -1,6 tỷ m3 nước nữa.

Trong báo cáo tham luận tại hội nghị, GS.TS Tăng Đức Thắng, Viện Khoa học thủy lợi miền Nam cho rằng, trong bối cảnh biến đổi khí hậu như hiện nay, lũ lụt bất thường xảy ra là điều khó tránh khỏi. Việc xây dựng các nhà máy thủy điện, hồ tích nước đều có hai mặt tích cực và tiêu cực. Trong đó, hồ tích nước là cần thiết trong việc điều tiết, kiểm soát nước cho các hoạt động phát điện, cấp nước, cải thiện môi trường…, đặc biệt là trong mùa khô.  Các hồ chứa cũng có vai trò đặc biệt trong phòng chống lũ hạ du, trong đó có cả việc chống ngập tại TP.HCM. Các tính toán hiện nay cho thấy, TP.HCM có nguy cơ bị ngập lớn khi lũ xảy ra đồng thời với triều cường và mưa. Mặc dù xác suất xảy ra triều cao gặp xả lũ lớn là rất hiếm, nhưng vẫn có thể xảy ra. Do vậy, việc sử dụng hợp lý các hồ chứa kết hợp chống lũ là rất quan trọng. Theo ông Thắng, “hồ chứa nước, thủy điện không có lỗi, mà lỗi thuộc về con người, cả ở khâu thiết kế và sử dụng”.

Theo ông Thắng, khi thiết kế, xây dựng các đề án nhà máy thủy điện, hồ chứa nước cần dựa trên lợi ích của nhiều ngành, của xã hội, của nhân dân chứ không chỉ riêng nhà máy. Các hồ chứa cũng cần phải có quy trình vận hành theo thời gian thực với tính khả thi cao. Bên cạnh đó, chính quyền cũng cần phải có những biện pháp chuẩn bị ứng phó và thích ứng với những trường hợp khẩn cấp, bất khả kháng như  nước tràn hồ chứa, xả lũ nhanh…

Trao đổi tại hội thảo, ông Phan Minh Tân, Giám đốc Sở Khoa học & Công nghệ TP.HCM cho biết, trong thời gian qua, nhiều ban ngành của các tỉnh cũng đã đau đầu tìm giải pháp giải cứu sông Sài Gòn – Đồng Nai nhưng chưa có hiệu quả. Với những ý kiến phân tích, đề xuất giải pháp của các chuyên gia lần này, Sở sẽ ghi nhận để cùng với các địa phương và đơn vị có liên quan nhanh chóng tìm ra phương án tốt nhất, khôi phục lại hệ thống sông quan trọng này.

Minh Nghĩa

Tin đọc nhiều

Quay màn hình trên Windows 10 mà không cần phần mềm Nếu đang sử dụng Windows 10, bạn có thể tận dụng nhanh thanh...
Phải ở nhà vì dịch bệnh, Shakespeare và Newton tạo dấu ấn để đời Không chỉ học sinh năm 2020 mới không được đến trường vì...
Khắc phục lỗi không thể download các tập tin trên mạng Nếu bạn gặp hiện tượng khi nhấn vào liên kết để tải về một...
Startup chăm sóc sức khỏe từ xa gọi vốn 27 triệu USD giữa mùa dịch Startup này hiện đang phục vụ hơn một triệu người dùng thông...